پایگاه اطلاع رسانی وحفظ ونشر آثار علی داوری مرام

Information Base Official Ali Davari Maram

پایگاه اطلاع رسانی وحفظ ونشر آثار  علی داوری مرام

فعال"مدنی،اجتماعی،فرهنگی ودینی وحقوق بشر
عضو بنیاد باران
عضو انجمن حقوقدانان ایران
طلبه،نویسنده،شاعر،بسیجی
عضو مجمع جهانی صلح اسلامی
عضو انجمن مطالعات سازمان ملل متحد
عضو گروه ترویجی دوستداران محیط زیست
عضوانجمن علمی آیین دادرسی مدنی ایران
عضو انجمن حمایت از حقوق مدنی شهروندان
همکارکارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه
موسس ومدیریت یک دوره خیریه موسی الکاظم
عضو ستاد خادمان افتخاری دبیرخانه انجمن ها و قطب های علمی حوزه های علمیه
مسئول کانون فرهنگی هنری ثامن الحجج شهر ری(92-90)
مسئول کتابخانه حوزه آیت الله خادمی اصفهان(سال93-92)
عضو شورای عالی طلاب(ابان ماه97-96 لغایت مهرماه98-97)
مسئول بسیج طلاب شهید آیت الله مدرس(ابان ماه97-96 لغایت مهرماه98-97)

بررسی جایگاه اقلیت ها در حقوق بین الملل(1)

دوشنبه, ۲۶ آذر ۱۳۹۷، ۰۲:۵۰ ب.ظ

در این مقاله جایگاه اقلیت ها در حقوق بین الملل” را مورد بررسی قرار داده و می گوییم: تقسیم و قطب بندی یک کشور یا یک ملت به دو گروه اقلیت و اکثریت به خودی خود بیانگر نوعی اشتباه مفهومی و ساختاری است چرا که همه انسان ها و سرشت بشر دارای حقوق و مزایای یکسانی می باشند و نمی توان انسانی را صرفا به خاطر نوع زبان، سنت و عقیده بر انسانی دیگر برتری بخشید.

وضوع اقلیت و جایگاه آنها در جوامع از مهم ترین بحث های اسناد و معاهدات بین المللی در ادوار مختلف تاریخی بوده است. تاثیر حقوق بین الملل و سازمان های بین المللی مانند سازمان ملل متحد، اتحادیه اروپا و سازمان های بین المللی منطقه ای برای حمایت و حفاظت از حقوق اقلیت ها از جمله مباحثی است که در حقوق بین الملل بدان پرداخته شده است و در این نوشتار مورد کنکاش قرار می گیرد.

مساله اقلیت ها یا به تعبیری افراد و گروه هایی که در کشورها با عنوان اقلیت شناخته می شوند ارتباط نزدیکی با قرارداد ۱۶۴۸ وستفالی که پس از پایان بیشتر از سه دهه نزاع اروپاییان بر سر اختلافات مذهبی میان کاتولیک ها و پروتستان ها منعقد شده بود، دارد.

قرارداد یا پیمان وستفالی بر ۲ محور عمده متمرکز بود:

نخست، احترام به حاکمیت و استقلال در تصمیم گیری های حکومت ها

و دوم، احترام به باورها و پندارهای پیروان مذاهب مختلف در برگزاری آیین ها و رسوم مذهبی خویش.

پر واضح است که هدف از اتخاذ چنین تصمیماتی در وستفالی بر چه اساسی صورت گرفته است. اینکه جوامع نتوانند به بهانه دفاع از حقوق مذهبی، کشورها را به هرج و مرج بکشانند و حاکمیت ملی را با چالش مواجه سازند.

اساسا پیمان وستفالی چندان در جلوگیری از بروز نزاع ها و جنگ ها موفق نبود. ولی روح وستفالی که همانا دفاع از حاکمیت و برابری مذهبی بود، در جامعه جهانی پایدار ماند. پس از پایان جنگ اول جهانی، مجددا بحث حمایت از اقلیت ها و دفاع از حقوق اقلیت های موجود در جوامع قوت گرفت. این بار نه فقط مذهب بلکه نژاد، ملیت، و قومیت نیز به عنوان معیارها و مفاهیم جدید وارد ادبیات حقوق و روابط بین الملل شدند. وقوع جنگ های بالکان و همچنین جنگ جهانی اول با حمله اتریش به صربستان، بار دیگر لزوم حمایت از حاکمیت دولت ها در مقابل اتباع و اقلیت های مورد حمایت خویش را زنده کرد.

با پایان یافتن جنگ دوم جهانی که به نوعی با مساله اقلیت ها مرتبط بود ( اقلیت های آلمانی مقیم در نقاط مختلف اروپا)، جهان با یک دگرگونی اساسی و چشم گیر در عرصه ی حمایت از اتباع و اقلیت ها مواجه شد.  مفهوم جدیدی به نام “حقوق بشر” از پس تحولات جنگ دوم جهانی و پایان جنگ، به کارزار پیچیده بین المللی وارد شد. مفهومی که حاکمیت دولت ها و سرشت قومیت ها را به شکل ساختاری در مقابل یکدیگر قرار داد و به چالش جدی واداشت. این چالش و رویارویی تا به امروز نیز ادامه دارد و تقریبا تمامی اندیشمندان حقوق و روابط بین الملل در پی ارائه راهکاری برای سامان دادن به تضادهای موجود میان حاکمیت، قومیت و حقوق بشر می باشند.

به طور کلی، ۵ دوره ی تاریخی را برای حمایت از حقوق اقلیت ها می توان برشمرد:

دوره نخست، از میانه قرن ۱۷ شروع می شود و تا سال ۱۸۱۲ یعنی زمان کنگره وین ادامه می یابد. دوره دوم، از ۱۸۱۲ آغاز و تا پایان جنگ اول جهانی ادامه دارد. دوره سوم، از زمان جنگ جهانی اول شروع می شود و تا سال ۱۹۴۵ ادامه می یابد. دوره چهارم، از سال ۱۹۴۵ آغاز می گردد و تا فروریختن دیوار برلین ادامه داشته است. و دوره پنجم، از زمان فروپاشی دیوار برلین تا به امروز امتداد یافته است.

پس از پایان جنگ دوم جهانی در سال ۱۹۴۵، مساله حمایت از اقلیت ها شکل صریح تر و سازمان یافته تری به خود گرفت. نخستین بار در ماده ۲۷ میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی مصوب ۱۹۶۶، درباره حقوق اقلیت ها تاکید شد:

“در کشورهایی که در آن گروه ها یا اقلیت های قومی، مذهبی یا زبانی وجود دارند، افرادی که متعلق به این اقلیت ها هستند، نباید حقوق شان در بهره مندی از فرهنگ خود، بیان و اعمال مذهب یا استفاده از زبان خودشان نادیده انگاشته شود.”

تصویب و اجرای این ماده به عنوان گامی مهم در راستای شناسایی حقوق اقلیت ها در تاریخ حقوق بین الملل شناخته می شود.

منشور ملل متحد نیز در بند ۳ ماده یک، “جامعه بین المللی را به احترام نسبت به حقوق بشر و آزادی های اساسی برای همگان بدون تمایز از حیث نژاد، جنس، زبان و یا مذهب تشویق می کند.”

تاکید منشور بر برابری حقوق انسان ها بدون توجه به وجوه تمایز نژادی، زبانی و مذهبی در جوامع، نشان از حمایت از اقلیت ها و حاکمیت خرد جمعی در مقابل اراده فردی دارد.

ماده یک کنوانسیون بین المللی رفع هرگونه تبعیض نژادی مصوب ۲۱ دسامبر ۱۹۶۵ میلادی، اظهار می دارد:

“تبعیض نژادی به هر نوع تمایز و ممنوعیت یا محدودیت و یا رجحانی که بر اساس نژاد و رنگ یا نسب و یا منشاء ملی و یا قومی مبتنی بوده و هدف یا اثر آن از بین بردن … حقوق بشر و آزادی های اساسی باشد اطلاق می گردد.”

در اینجا تاکید کنوانسیون بر روی اقلیت های نژادی متمرکز است و حکومت ها را به حفاظت و صیانت از نژادها و تیره های موجود در کشورها براساس اصول حقوق بشری دعوت می کند.

در ماده ۴ کنوانسیون اروپایی حمایت از اقلیت های ملی نیز آمده است:

“افراد اقلیت حق دارند که در پیشگاه قانون با بقیه برابر باشند و قانون به گونه ای یکسان از آنها حمایت کند. این برابری باید در همه شئون اعم از سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی موجود باشد.”

امروزه یکی از مسایل اساسی جوامع دارای اقلیت، بحث مشارکت اقلیت ها در اداره جامعه ی محل زندگی و همکاری در تصمیم گیری های اساسی آن جامعه می باشد. احساس آرامش گروه های اقلیت در جوامع، در گرو مشارکت آنان در تصمیم گیری های خرد و کلان آن جامعه است. اگر فرد یا گروهی از این حقوق اساسی محروم شوند، روند توسعه دموکراتیک و همچنین درصد مشارکت مردم در اداره جوامع نیز با مشکلات و موانع اساسی روبرو می شوند.

بر این اساس، بند ۳ ماده ۳۳ کنوانسیون ۱۹۸۹، در خصوص حقوق مربوط به افراد متعلق به گروه های بومی، اظهار می دارد:

“بومیان باید در روند قانون گذاری و انتخاب مقامات محلی خود مشارکت داشته باشند.”

این یعنی هیچ کس نباید فردی را به صرف تعلق داشتن به یک گروه اقلیت از روند تصمیم سازی های اجتماعی محروم سازد.

در بند یک ماده ۷ همان کنوانسیون نیز تاکید شده است:

“بومیان برای مشارکت در تصمیم گیری هایی که به نحوی زندگی، عقیده، سنت ها، سرزمین تحت حاکمیت، توسعه اقتصادی-اجتماعی و فرهنگی شان را تحت تاثیر قرار می دهد دارای اولویت هستند.”

تمامی تاکیدات در اسناد، پیمان نامه ها و کنوانسیون های بین المللی موید این امر است که اقلیت های موجود در جوامع هیچ گونه تفاوتی با دیگر افراد و گروه های مستقر در آن جامعه که اکثریت خوانده می شوند، ندارند. اساسا تقسیم و قطب بندی یک کشور یا یک ملت به دو گروه اقلیت و اکثریت به خودی خود بیانگر نوعی اشتباه مفهومی و ساختاری است. چرا که همه انسان ها و سرشت بشر دارای حقوق و مزایای یکسانی می باشند و نمی توان انسانی را صرفا به خاطر نوع زبان، سنت و عقیده بر انسانی دیگر برتری بخشید.

منابع:

۱-لسانی، حسام الدین، جایگاه اقلیتها در حقوق بین المللی بشر(آخرین دستاوردها)، فصلنامه “حقوق خصوصی”، بهار و تابستان ۱۳۸۲، دوره ۱، شماره ۳.

۲-مدنیان، غلامرضا-آل کجباف، حسین، نگاه قوانین بین المللی به مساله اقلیتها، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی،http://www.ensani.ir

۱-Treaty of Westphalia, Lillian Goldman Law Library, Yale Law School, Yale University.http://avalon.law.yale.edu/17th_century/westphal.asp

۲-Javier Ruiz Vieytez, Eduardo. The Protection of Linguistic Minorities: A Historical Approach. IJMS: International Journal on Multicultural Societies. 2001, vol. 3, no.1, pp. 5-14. UNESCO. ISSN 1817-4574. www.unesco.org/shs/ijms/vol3/issue1/art1

۳-International Covenant on Civil and Political Rights, Adopted and opened for signature, ratification and accession by General Assembly resolution 2200A (XXI) of 16 December 1966, entry into force 23 March 1976, in accordance with Article 49. http://www.ohchr.org/EN/ProfessionalInterest/Pages/CCPR.aspx

۴-The Charter of the United Nations, http://www.un.org/en/sections/un-charter/introductory-note/index.html

۵-International Convention on the Elimination of All Forms of Racial Discrimination, Adopted and opened for signature and ratification by General Assembly resolution 2106 (XX) of 21 December 1965,entry into force 4 January 1969, in accordance with Article 19. http://www.ohchr.org/EN/ProfessionalInterest/Pages/CERD.aspx

۶-Framework Convention for the Protection of National Minorities, Details of Treaty No.157, Council of Europe. https://www.coe.int/en/web/conventions/full-list/-/conventions/treaty/157

۷-Indigenous and Tribal Peoples Convention, 1989 (No. 169), Convention concerning Indigenous and Tribal Peoples in Independent Countries (Entry into force: 05 Sep 1991). http://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_ILO_CODE:C169

موافقین ۱ مخالفین ۰ ۹۷/۰۹/۲۶
علی داوری مرام

نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی