پایگاه اطلاع رسانی وحفظ ونشر آثار علی داوری مرام

Information Base Official Ali Davari Maram

پایگاه اطلاع رسانی وحفظ ونشر آثار  علی داوری مرام

فعال"مدنی،اجتماعی،فرهنگی ودینی وحقوق بشر
عضو بنیاد باران
طلبه،نویسنده،شاعر،بسیجی
عضو مجمع جهانی صلح اسلامی
عضو انجمن مطالعات سازمان ملل متحد
عضو گروه ترویجی دوستداران محیط زیست
عضوانجمن علمی آیین دادرسی مدنی ایران
عضو انجمن حمایت از حقوق مدنی شهروندان
همکارکارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه
موسس ومدیریت یک دوره خیریه موسی الکاظم
عضو ستاد خادمان افتخاری دبیرخانه انجمن ها و قطب های علمی حوزه های علمیه
مسئول کانون فرهنگی هنری ثامن الحجج شهر ری(92-90)
مسئول کتابخانه حوزه آیت الله خادمی اصفهان(سال93-92)
عضو شورای عالی طلاب(ابان ماه97-96 لغایت مهرماه98-97)
مسئول بسیج طلاب شهید آیت الله مدرس(ابان ماه97-96 لغایت مهرماه98-97)

بر اساس ماده 18 اعلامیه جهانی حقوق بشر« هرکس دارای حق آزادی فکر و ضمیر و دین است. لازمه این حق آن است که هر کس خواه به تنهایی یا با دیگران علنی یا خصوصی از راه تعلیم و پیگیری و ممارست، یا از طریق شعاییر و انجام مراسم دینی،بتواند آزادانه،دین و یقینیات خود را ابراز کند.»

متن کامل در ادامه مطلب.

در نگاه اول این گونه به نظر میرسد که قانون مجازات در مورد اعتقادات دینی و پذیرفتن دین هیچ نکته ای بیان نکرده است بنابر این بحث در این مورد منتفی است .

اما با اندکی دقت متوجه میشویم که اتفاقاً یکی از خطرناکترین حوزه هایی که قانون مجازات  با زیرکی خاصی بر آن پوشش گذاشته و آن را دور زه است همین نکته است به این صورت که :

اولاً در هر کجا که قانونی در مورد غیر مسلمانا بیان شده است آن را محدود به ادیان پذیرفته شده در قانون اساسی « ارمنی , کلیمی , زرتشتی » نموده است بنابر این سایر ادیان و فرقه ها مانند بودائیان و هندو ها و بهائیان و مانند انها را متمکن هیچ نوع حقی ندانسته است .

ثانیاً مطابق ماده 220 « در مورد حدودی که در این قانون ذکر نشده است طبق اصل یکصد و شصت و هفتم(167) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران عمل می‌شود. »

حال یکی از مواردی که حدود الهی محسوب شده و اتفاقاً در اسلام بر روی ان حساسیت فراوانی وجود دارد خروج از اسلام و پذیرش دین دیگری است که تحت عنوان بحث « ارتداد» مطرح میشود .

فرضی را در نظر بگیرید ک یک شهروند ایرانی مسلمان با استناد به همین حقی که اعلامیه حقوق بشر برای او در نظر گرفته است بخواهد بر اساس میل و شناخت خود به دین دیگری مانند مسیحیت و یا بهایت و مانند آن در آید . این عمل در قانون ایران تحت عنوان ارتداد بررسی میشود که در قانون جدید جرمی تحت عنوان آن وجود ندارد .

از آنجایی که ماده 220 قانون جدید التصویب موارد سکوت در بحث حدود را به اصل 167 قانون اساسی ارجاع داده است و اصل 167 قانون اساسی هم میگوید « قاضی موظف است کوشش کند حکم هر دعوا را در قوانین مدونه بیابد و اگر نیابد با استناد به منابع معتبر اسلامی یا فتاوای معتبر، حکم قضیه را صادر نماید و نمی‌تواند به بهانه سکوت یا نقص یا اجمال یا تعارض قوانین مدونه از رسیدگی به دعوا و صدور حکم امتناع ورزد.» پس در موارد مربوط به ارتداد چون در قانون در مورد آن بحثی وجود ندارد مطابق ارجاع ماده 220 قانون مجازات  جدید به اصل 167 قانون اساسی  و تصریح این اصل به رجوع قاضی در این مورد به منابع فقهی معتبر و فتاوای معتبر  قاضی در برخورد با مواردی که اتهامشان ارتداد است باید به فقه رجوع کند . حال بیایید ببینیم حکم فقه شیعه دوازده امامی که سیستم قانونی و جزایی ایران از ان پیروی میکند چیست .

از نظر فقهی ارتداد از ریشه «رـ دـ د» و در لغت به معنای بازگشت و بازگرداندن آمده است. راغب اصفهانی می‌گوید: «ارتداد و ردّه به معنای بازگشت در راهی است که شخص از آن آمده است، با این تفاوت که ردّه در بازگشت به کفر به کار می‌رود، ولی ارتداد عام است و در بازگشت به کفر و غیر کفر استعمال می‌شود.»

محقق حلی در تعریف مرتد می‌گوید: «هوالذی یکفر بعدالاسلام؛ مرتد کسی است که پس از اسلام کافر می‌شود.» خمینی در کتاب «تحریرالوسیله» می‌نویسد: «المرتد هو من خرج عن‌الاسلام و اختارالکفر؛ مرتد کسی است که از اسلام خارج شده و کفر را برگزیده باشد.» ابن قدامه از فقهای حنبلی و علاء‌الدین حصفکی از علمای حنفی آورده‌اند: «المرتد هوالراجع عن دین‌الاسلام الی‌الکفر؛ مرتد کسی است که از دین اسلام به کفر باز گردد.» همچنین خلیل از فقهای مالکیه می‌گوید:‌«الردة کفرالمسلم بصریح، او لفظ یقتضیه، او فعل یتضمنه؛ ارتداد عبارت است از یا تنها از مادر مسلمان متولد شده باشد. برخی نیز افزون بر ولادت از پدر و مادر مسلمان، توصیف فرد به اسلام هنگام بلوغ را نیز شرط دانسته‌اند، بدین معنا که فرد باید هنگام بلوغ و پس از آن به اسلام اعتراف کند، اما اگر پیش از بلوغ کافر شده و با حال کفر بالغ گردد یا بعد از بلوغ به اسلام اعتراف نکند مرتد فطری نخواهد بود.

در خود قرآن آیاتی به ارتداد و بازگشت از دین اشاره دارند اما در مورد مجازات آن بحثی مطرح نمیکنند از جمله :

سوره بقره آیه 109: بسیاری از اهل کتاب با توجه به اینکه حق برای آنها روشن شده، دوست دارند شما را پس از ایمان آوردنتان به کفر بازگردانند. در آیه 217 از سوره ی بقره عذاب اخروی مرتد بیان شده: مشرکان پیوسته با شما کارزار می‌کنند تا اگر بتوانند شما را از دینتان برگردانند وهرکس از دین خود برگردد وکافر بمیرد، اعمالش در این جهان وآن جهان نابود می‌شود واهل جهنم بوده در آنجا جاودانه می‌ماند.

آیه 54 مائده: ای کسانی که ایمان آورده‌اید هرکس از شما از دین خود برگردد، خداوند به زودی گروهی را بیاورد که دوستشان دارد واینان نیز خداوند را دوست دارند. در آیات 86 تا 89 آل عمران توبه مرتد مطرح شده که توبه وی پذیرفته می‌شود: چگونه خداوند جمعیتی را هدایت می‌کند که بعد از ایمان وگواهی به حقانیت رسول وآمدن نشانه‌های روشن برای آنها، کافر شدند؟ وخداوند گروه ستمکار را هدایت نمی‌کند مگر کسانی که بعد از آن توبه کنند واصلاح نمایند زیرا خداوند آمرزنده وبخشنده است. آیات دیگر عبارتند از: آیه 72 و 90 و 100 و 149 سوره آل عمران آیه 71 انعام.

اما مستند اصلی حکم ارتداد روایات است که در زیر برخی از آنها را بیان میکنیم :

1- در فروع کافی، ج 6، ص 174، روایت 1، وسائل الشیعه، ج 28، ص 324 آمده است، عمار ساباطی گوید: از امام صادق – علیه السلام- شنیدم که فرمود: هرکس از مسلمانان از اسلام برگردد(مرتد شود) وپیامبری حضرت محمد-صلی الله علیه و سلم- را انکار کند وبه او نسبت دروغ دهد، برای هرکسی که می‌شنود خون او مباح است وزنش برای همیشه از او جدا می‌شود ومالش بین ورثه تقسیم می‌شود وزنش عده وفات می‌گیرد.

2- در فروع کافی، ج 7، ص 257، روایت 10، استبصار، ج 4، ص 245، روایت 8 آمده است، علی بن جعفر گوید: از موسی بن جعفر-علیه السلام- در مورد مسلمانی که مسیحی می‌شود سؤال کردم؛ فرمود: کشته می‌شود وتوبه داده نمی‌شود. سؤال کردم شخصی که مسیحی بوده وبعد اسلام آورده وبعد از اسلام برگشته (مرتد شده) فرمود: توبه داده می‌شود اگر قبول کرد (رها می‌شود) واگر قبول نکرد کشته می‌شود.

3- در من لایحضره الفقیه، ج 3، ص 152، روایت 3552 آمده است: حضرت علی- علیه السلام- فرمود: هرکس از مسلمانان به فطرت به دنیا آمده وبعد مرتد شود من گردن او را می‌زنم، وهرکس بر فطرت تولد نیافته او را توبه می‌دهم اگر توبه کرد (رها می‌شود) واگر نپذیرفت گردن او را می‌زنم. 4- در من لایحضره الفقیه، ج 3، ص 150، روایت 3549 آمده است: حضرت علی- علیه السلام- فرمود: زن اگر از اسلام برگردد ومرتد شود کشته نمی‌شود؛ ولی حبس ابد دارد.

با توجه به توضیحات اندکی که داده شد حکم ارتداد در دین اسلام و مذهب شیعه عبارت است از :

مشهور میان فقهاء چنین است که حکم مرتد بر دو گونه است:

1-        مرتد فطری، کسی که مسلمان متولد شده باشد یعنی هنگام انعقاد نطفه او، پدر یا مادرش و یا هردو مسلمان باشند. اگر از اسلام برگردد، بازگشت او به اسلام پذیرفته نمی‌شود وکشتن او واجب است.

2-        مرتد ملی، کسی که کافر بوده مسلمان شده وسپس از اسلام برگشته؛ چنین کس توبه داده می‌شود وتا سه روز به او ملهت داده می‌شود اگر توبه کرد که رها می‌شود واگر از توبه خودداری کرد کشته می‌شود. زن با مرتد شدن کشته نمی‌شود بلکه توبه داده می‌شود اگر توبه کرد توبه‌اش پذیرفته می‌شود هرچند مرتد فطری باشد واگر توبه را نپذیرفت حبس ابد در «زندان دائمی» می‌شود

حال با توجه به توضیحاتی که ذکر شد در قانون مجازات اسلامی جدید نه تنها آزادی پذیرش و تغییر مذهب و انجام مراسم مذهبی مورد تاکید ماده 18 اعلامیه جهانی حقوق بشر به رسمیت شناخته نشده بلکه با زیرکی هر چه تمام تر آن را به قوانین دیگر ارجاع داده و در ان قوانین هم آن را به حکم فقهی آن به گونه ای که در بالا توضیح داده شد داده شده است .

موافقین ۱ مخالفین ۰ ۹۷/۰۹/۰۶
علی داوری مرام

نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی